Kobzar’/Newolnyk

Матеріал з Вікіджерел
Перейти до навігації Перейти до пошуку
Kobzar’ (1914
Taras Szewczenko, під ред. Wołodymyr Ochrymowycz
Newolnyk
 Завантажити у Завантажити роботу у форматі PDFЗавантажити роботу у форматі ePubЗавантажити роботу у форматі TXTЗавантажити роботу у форматі MOBI
Цей текст написаний латинкою на основі польської абетки. • Існують інші версії цієї роботи: Невольник
Newolnyk.

Poświata.

 Dumy moji mołodiji,
 Ponuriji dity!
 I wy mene pokynuły!...
 Pustku natopyty
 Nema komu... Ostaw sia ja,
 Ta ne syrotoju,
 A z toboju, mołodoju,
 Raju mij, pokoju,
 Moja zore doświtniaja,
 Jedynaja dumo
 Preczystaja! Ty witajesz,
 Jak u toho Numy
 Taja nimfa Egeryja[1]!
 Tak ty, moja zore,
 Prosyjajesz nado mnoju,
 Niby zahoworysz,

 Uśmichnesz sia. Dywlu sia ja —
 Niczoho ne baczu.
 Prokynu sia — serce płacze,
 I oczy zapłaczut’.
Spasybi, zironko!
 Mynaje
Nejasnyj deń mij, wże smerkaje.
Nad hołowoju wże nese
Swoju nekłepanuju kosu
Kosar nepewnyj[2]; mowczky skosyt’;
A tam — i slid mij zanese
Chołodnyj witer. Wse mynaje!..
Zhadajesz może, mołoduju,
 Wyłytu slozamy
 Moju dumu, i tychymy,
 Tychymy riczamy
 Prohoworysz: „ja lubyła
 Joho na sim świti,
 J na tim świti lubyty mu...“
 O mij tychyj świte,
 Moja zore weczirniaja!
 Ja budu witaty
 Koło tebe, i za tebe
 Hospoda błahaty!


I.


 Toj błukaje za morjamy,
 Swit perechożaje,
 Doli, dołeńky szukaje:
 Nemaje, nemaje,

 Mow umerła! A toj rwet’ sia
 Z usijej i syły
 Za dołeju... ot-ot dohnaw,
 I — bebech w mohyłu!
 A w ynszoho siromachy
 Ni chaty, ni pola,
 Tilko torba; a z torbyny
 Wyhladaje dola,
 Mow dytynka; a win jiji
 Łaje prokłynaje
 I za czwertku zakładaje, —
 Ni, ne pokydaje!
 Jak repiach toj, uczepyt’ sia
 Za łatani poły,
 Taj zbyraje kołosoczky
 Na czużomu poli:
 A tam — snopy, a tam skyrty,
 A tam — u pałatach
 Sydyt’ sobi siromacha,
 Mow u swojij chati.
 Takaja to dola taja, —
 Chocz i ne szukajte;
 Koho schocze, sama najde,
 U kołysci najde —
 Szcze na Ukrajini wesełi
 I wolniji pyszałyś seła
 Tohdi, jak prawedno żyły
 Staryj kozak i ditok dwoje.
 Szcze za Het’manszczyny staroji
 Dawno se dijałoś kołyś.
 Tak koło południa, w nedilu,
 Ta na Zełenych szcze j światkach,
 Pid chatoju w soroczci biłij

 Sydiw, z banduroju w rukach,
 Staryj kozak.
 — „I tak, i siak!“
Staryj mirkuje, rozmowlaje...
„I treba b“, każe „j trochy szkoda!
A treba bude; dwa-try hody
Nechaj po świtu pohulaje
Ta sam swojeji poszukaje,
Jak ja szukaw kołyś... Jaryno!
A de Stepan?“ — „A on pid tynom,
Nenacze wkopanyj stoit’!“
— „A ja j ne baczu! A idit’
Łyszen siudy, ta jdit’ oboje!
A nute, dity, ottakoji!“
 I wdaryw po strunach.
 Staryj hraje, a Jaryna
 Z Stepanom tanciuje;
 Staryj praje, prymowlaje,
 Nohamy tupciuje:
„Jak by meni łycha ta łycha.
Jak by meni swekriwońka tycha,
Jak by meni czołowik mołodyj,
Do druhoji ne chodyw, ne lubyw!
 Oj hop, czyky-czyky!
 Ta czerwoni czerewyky,
 Ta troistiji muzyky;
 Od wika do wika
 Ja lubyłab czołowika!
 Oj hop! zachodywś,
 Zrobyw chatu, ożenywś,
 I picz zatopyw
 I weczerjat’ nawaryw.
 — A nu, dity, ottakoji!“

I staryj pidniaw sia:
Jak udaryt’, jak uszkwaryt’,
Aż u boky wziaw sia!
 „Czy tak, czy ne tak,
Urodyw sia pasternak,
 A petruszku
 Kryszy w juszku,
 Bude mak, bude mak!
 Oj tak, taky tak,
 Ożenyw sia kozak;
 Kupyw chatu
 I kimnatu,
 Taj potiah u bajrak.
— Ni, ne ta wże! pidtoptałaś
Stara moja syła;
Utomyw sia. A se wse wy
Tak rozworuszyły.
O, bodaj was! Szczo-to lita!
Ni wże, ne do-ładu...
Mynuło sia. Idy łyszeń
Połudnuwat’ łahod’;
Hulajuczy, jak toj kazaw,
Szmatok chliba zjisty.
Idyż doniu! — A ty, synu,
Posłuchajesz wisty.
Sidaj łyszeń! Jak ubyły
Twoho bat’ka Jwana
W Szlachetczyni, to ty szcze buw
Małeńkym, Stepane,
Szcze j ne łazyw.“ — „To ja ne syn?
Ja czużyj wam, tatu?“ —
— „Ta ne czużyj! striwaj łyszeń!
Ot; umerła j maty,

Taky twoja, a ja j każu
Pokijnij Maryni,
Mojij żinci: A szczo? każu,
Woźmem za dytynu —
Tebe-b otse? — Dobre, każe
Pokijna Maryna:
Czomu ne wziat’? — Wziały tebe
My, ta j sparuwały
Z Jarynoczkoju do kupy.
A teper ostałoś
Oś-szczo robyt’: ty na liti,
I Jaryna zrije,
Treba bude ludej szukat’
Ta szczo-nebud’ dijat’.
Jak ty skażesz?“ — „Ja ne znaju.
Bo ja dumaw... teje...“
— „Szczo Jaryna sestra tobi?
A wono — ne teje;
Wono prosto: lubite sia,
Ta j z Bohom do szlubu!
A poky szczo, treba bude
I na czużi lude
Podywytyś, jak tam żywut’:
 Czy orjut’,
Czy na neoranomu sijut’,
I prosto żnut’
I nemołoczene wijut’,
Ta jak i melut’ i jidiat’ —
 Wse treba znat’.
Tak ot-jak, druże; treba w ludy
 Na rik na dwa pity
 U najmyty;
Tohdi j pobaczymo, szczo bude.

Bo chto ne wmije zarobyt’,
To toj ne wmity-me j pożyt’.
Ne dumaj! Koły choczesz znat’,
De łuczsze łychom torhuwat’,
Idy ty w Sicz! Jak Boh pomoże.
Tam najisy sia wsich chlibiw;
Ja jich czymało popojiw;
I dosi nudno, jak zhadaju!
Koły zdobudesz, prynesesz;
A koły zhubysz, pożywesz
Moje dobro! Ta chocz zwyczaju
 Kozaćkoho naberesz sia
 Ta pobaczysz świta,
 Ne takoho, jak u bursi,
 A żywi myslite[3]
 Z towarystwom proczytajesz,
 Ta po mołodeczy
 Budesz Bohu mołyty sia,
 A ne po czerneczy
 Charamarkat’. Ottak, synu!
 Pomoływszyś Bohu,
 Osidłajesz bułanoho,
 Ta j hajda w dorohu!
 Chodim łyszeń połudnuwat’.
 Czy ty wże, Jaryno,
 Zmajstruwała nam szczo-nebud’?
 Ottake-to, synu!...“
 — „Uże, tatoczku!“ ozwałaś
 Iz chaty Jaryna.

II.


 Ne jist’ sia, ne pjet’ sia, i serce ne bjet’ sia,
I oczy ne baczat’ ne czut’ hołowy,
Nenacze nemaje, niby ne żywyj:
Zamist’ szmatka chliba, za kuchol beret’ sia.
Dywyt, sia Jaryna ta nyszkom śmijet’ sia.
— „Szczo se jomu stałoś? Ni jisty, ni pyt',
Niczoho ne chocze! Czy ne zanedużaw? —
Bratiku Stepane! Szczo w tebe bołyt’?“
Jaryna pytaje. Staromu bajduże,
Niby-to i ne czuje. — „Czy żat’, czy ne żat,
A sijaty treba!“ staryj promowlaje,
Niby-to do sebe. „A numo wstawat’,
Do weczerni może szcze poszkandybaju.
 A ty, Stepane, lażesz spat’,
 Bo zawtra rano treba wstat’
 Ta konia sidłat’.“
 — „Stepanoczku, hołubczyku!
 Czoho se ty płaczesz?
 Uśmichny sia, podywy sia!
 Chyba ty ne baczysz,
 Szczo j ja płaczu? Rozserdyw sia
 Boh znaje na koho,
 Ta j zo mnoju ne howoryt’
 Uteczu, jej Bohy,
 Ta j schowajuś u burjani...
 Skaży bo, Stepane!
 Może j sprawdi nezdużajesz?
 Ja zilla dostanu,
 Ja pobiżu za baboju...
 Może se z prystritu?“
 — „Ni, Jaryno, moje serce.

 Mij rożewyj kwite!...
 Ja ne brat tobi Jaryno!
 Ja zawtra pokynu
 Tebe j bat’ka, na czużyni
 De-nebud’ zahynu;
 A ty mene j ne zhadajesz —
 Zabudesz, Jaryno,
 Swoho brata!“ — „Schameny sia!
 Jej-Bohu, z prystritu!
 Ja ne sestra? chtoż otse ja?
 O Boże mij, świte!
 Szczo-tut di jat’? Bat’ka nema,
 A win zanedużaw
 Ta szcze j umre. O Boże mij!
 A jomu j bajduże,
 Mow śmijet’-sia. Stepanoczku!
 Chyba ty ne znajesz,
 Szczo bez tebe i tatoczka
 I mene ne stane?“
 — „Ni, Jaryno, ja ne kynu,
 A tilko pojidu
 Nedałeko. A na toj rik
 Ja do was pryjidu
 Z starostamy, za toboju
 Ta za rusznykamy.
 Czy podajesz?“ — „Ta cur tobi
 Z tymy starostamy!
 Szcze j żartuje!“ — „Ne żartuju
 Jej Bohu, Jaryno,
 Ne żartuju!“ — „To se j sprawdi
 Ty zawtra pokynesz
 Mene j ba’tka? Ne żartujesz?
 Skaży bo Stepane!

 Chyba j sprawdi ne sestra ja?
 — „Ni, moje kochannia,
 Moje serce!“ — „Boże ż ty mij!
 Czomu ja ne znała?
 Buła b tebe ne lubyła
 I ne ciłuwała...
 Oj, oj, sorom! Het’ od mene!
 Pusty mene! Baczysz,
 Jakyj dobryj! Ta pusty bo!
 Jej-Bohu, zapłaczu...“
 I zapłakała Jaryna,
 Jak taja dytyna,
 I kriź slozy promowlała:
 „Pokyne! pokyne!“

 Jak toj jawir nad wodoju
 Stepan pochyływ sia,
 Szczyri slozy kozaćkiji
 W serci zapekły sia,
 Mow u pekli. A Jaryna
 To kłene, to prosyt’,
 To zamowkne, podywyt’ sia,
 I znow zahołosyt’.
 Ne zczuły sia, jak smerkło sia;
 I sestru i brata,
 Niby skowanych do-kupy,
 Zastaw babko w chati.
 I świt nastaw, a Jaryni
 Ne spyt’ sia, rydaje.
 Uże Stepan iz krynyci
 Konia napuwaje;
 J wona z widramy pobihła
 Niby za wodoju

 Do krynyci. A tym czasom
 Zaporożśku zbroju
 Staryj wynis iz komory;
 Dyvyt’ sia, radije,
 Prymirjaje, niby znowu
 Staryj mołodije.
 Ta j zapłakaw. — „Zbroje moja,
 Zbroje zołotaja!
 Lita moji mołodiji,
 Syło mołodaja!
 Posłuży, moja ty zbroje,
 Mołodij szcze syli,
 Posłuży jomu tak szczyro,
 Jak meni służyła!“

 Wernuły sia od krynyci,
 I Stepan sidłaje
 Konia, swoho towarysza,
 J żupan nadiwaje.
 Ta płaczut’ oboje.
 I szabluka, mow hadiuka.
 J ratyszcze-driuczyna,
 I samopał semypiadnyj
 Powys za płeczyma.
 Aż zomliła, jak uzriła:
 I staryj zapłakaw,
 Jak pobaczyw na konewi
 Takoho junaka.
 Wede konia za powody
 Ta płacze Jaryna;
 Staryj bat’ko ide rjadom,
 Nauczaje syna:
 Jak u wijśku probuwaty,

 Starszych szanuwaty,
 Towarystwo poważaty,
 W tabor ne chowatyś.
 „Nechaj tebe Boh zastupyt’!“
 Jak za sełom stały,
 Skazaw bat’ko, ta wsi troje
 Razom zarydały.

 Stepan huknuw, i kurjawa
 Szlachom pidniała sia.
 — „Ne bary sia, mij synoczku!
 Szwydcze powertaj sia!“
 Skazaw staryj. A Jaryna,
 Mow taja jałyna
 Pry dołyni, pochyłyłaś.
 Mowczała Jaryna,
 Tilko slozy utyraje,
 Na szlach pohladaje:
 Iz kurjawy szczoś wyhlane
 I znow propadaje;
 Niby szapka czerez połe
 Kotyt’ sia, czornije,
 Propadaje, moszeczkoju
 Tilko-tilko mrije,
 Ta j propało. Dowho, dowho
 Stojała Jaryna
 Ta dywyłaś, czy ne wyrne
 Znowu komaszyna
 Iz kurjawy. Ne wyrnuła,
 Propała. I znowu
 Zapłakała Jarynoczka
 Ta j piszła do-domu.

III.


 Mynajut’ dni, mynaje lito;
 Nastała osin, szełestyt’
 Pożowkłe łystia. Mow ubytyj,
 Staryj pid chatoju sydyt’:
 Doczka nezdużaje Jaryna,
 Joho jedynaja dytyna,
 Pokynut’ chocze! Z kym dożyt’,
 Dobyty wiku wikowoho?
 Zhadaw Stepana mołodoho,
 Zhadaw swoi błahi lita,
 Zhadaw — ta j nyszeczkom zapłakaw
 Bahatyj sywyj syrota.
 — „W Twojich rukach wse na świti,
 Twoja wsiudy wola!
 Nechaj bude tak, jak choczesz —
 Taka moja dola!“
 Staryj wymowyw i nyszkom
 Bohu pomoływ sia,
 Taj piszow sobi z pid chaty
 I w sadok popliw sia.

 I barwinkom, i rutoju,
 I rjastom kwitczaje
 Wesna zemlu, mow diwczynu
 W zełenomu haji:
 I soneczko sered neba
 Opynyłoś, stało,
 Mow żenych toj mołoduju,
 Zemlu ohladało.
 I Jaryna wyjszła z chaty
 Na świt bożyj hlanut’.

 Łedwe wyjszła; uśmichnet’ sia,
 To pide, to stane,
 Rozhladaje, dywujet’ sia,
 Ta lubo, ta tycho,
 Niby wczora narodyłaś...
 A luteje łycho
 W sarnim sercy woruchnułoś
 I świt zapałyło.
 Jak byłyna pidkoszena,
 Jaryna schyłyłaś;
 Jak z kwitoczky rosa w ranci,
 Slozy połyły sia.
 Odużała Jarynoczka.
 Idut’ lude w Kyjiw
 Ta w Poczajiw pomołytyś
 I wona jde z nymy.
 U Kyjewi wełykomu
 Wsich światych błahała;
 U Meżyhorśkoho Spasa
 Tryczy pryczaszczałaś;
 U Poczajewi światomu
 Radyła — mołyłaś,
 Szczob Stepan toj, dola taja,
 Jij chocza prysnyłaś.
 Ne prysnyłaś!...Wernuła sia.
 Znowu zabiliła
 Zyma biła. Za zymoju
 Znow zazełeniła
 Wesna boża.
 Wyjszła z chaty
 Na świt dywuwatyś
 Jarynoczka, ta ne Boha
 Swiatoho błahaty,

 A nyszczeczkom u worożky
 Pro joho spytaty.
 I worożka worożyła,
 Prystrit zam owiała,
 Tałan-dolu ta wesilla
 Z wosku wyływała.
 — „On baczysz? kiń osidłanyj
 Tupaje nohoju
 Pid kozakom; a on-de jde
 Diduś z borodoju
 Aż do kolin. Oto hroszi;
 Jak by dohadaw sia
 Kozak ottoj zlakat’ dida...
 Zlakaw! — ta j schowaw sia
 Za mohyłu, liczyt’ hroszi...
 A on znowu szlachom Kozak ide, niby stareć:
 To, bacz, rady strachu,
 Szczob Lachy abo Tatary,
 Czasom ne spitkały.“
 I radeseńka Jaryna
 Do-domu wertałaś.


IV.


 Uże tretij i czetwertyj
 I piatyj mynaje
 Nemałyj rik, a Stepana
 Nemaje, nemaje!
 I steżeczka-doriżeczka,
 Jarom ta horoju
 Utoptana do worożky,

 Porosła trawoju.
 Nenia joho! U czernyci
 Kosu rozplitaje
 Beztałanna; koło neji
 Padaje, błahaje
 Staryj bat’ko, chocz liteczko,
 Chocz Petra diżdaty,
 Chocz Zełenoji nedili...
 Diżdałyś, i chatu
 Ukwitczały harneseńko,
 I w soroczkach biłych
 Neweseli, mow syroty,
 Pid chatoju siły.
 Sydiat’ sobi ta sumujut’
 Słuchajut’ — szczoś hraje
 Mow na kobzi, na ułyci,
 I niby spiwaje...


Duma.

 „U nedilu w ranci rano
 Synie more hrało;
 Towarystwo koszowoho
 Na radi prochało:
 „Błahosłowy, otamane,
 Bajdaky spuskaty,
 Ta za Tender pohulaty,
 Turka poszukaty.“
 „Czajky j bajdaky spuskały,
 Harmatamy resztuwały,
Z Dniprowoho hirła szyrokoho wypływały.

 Sered noczy temnoji
 Na mori syniomu
Za ostrowom Tenderom potopały, propadały...
 Odyn potopaje,
 Druhyj wyrynaje,
Kozactwu-towarystwu iz synioji chwyli rukoju machaje
 I zyczno hukaje:
Nechaj wam, panowe towarystwo, Boh dopomahaje!“
 I w synij chwyli potopaje, propadaje...
 Tilko try czajky, sława Bohu,
 Otamana kurinnoho,
 Syroty Stepana mołodoho,
 Synie more ne wtopyło,
 A w turećku zemlu aharjańsku
 Bez kormył prybyło.
 Tohdi syrotu Stepana,
 Kozaka łejstrowoho,
 Otamana mołodoho,
 Turky-janyczary łowyły,
 Z harmaty hrymały,
 W kajdany kuwały,
W tiażkuju newolu zawdawały...
 Oj Spase nasz Meżyhorśkyj,
 Czudotwornyj Spase!
 I lutomu worohowi
 Ne dopusty wpasty
W turećku zemlu, w tiażkuju newolu!
 Tam kajdany po try pudy,
 Otamanam — po czotyry...
I świta bożoho ne baczat’, ne znajut’
Pid zemłeju kamiń łamajut’,

Bez spowidy światoji umyrajut’,
 Jak sobaky zdychajut’.
 „I zhadaw syrota Stepan w newoli
 Swoju dałeku Ukrajinu,
 Neridnoho bat’ka staroho,
 I konyka woronoho,
I neridnuju sestru Jarynu...
 Płacze, rydaje,
 Do Boha ruky zdijmaje,
 Kajdany łamaje,
 Wtikaje na wolnuju wolu...
 Uże na tretiomu poli
 Turky-janyczary dohnały,
 Do stowpa wiazały,
 Oczy wyjmały,
 Harjaczym zalizom wypikały,
 W kajdany kuwały,
 W tiurmu posadyły
 Taj zamuruwały...“


V.


 Ottak na ułyci, pid tynom,
Szcze mołodyj kobzar stojaw
I pro newolnyka spiwaw.
Za tynom słuchała Jaryna,
I ne dosłuchała — upała,
— „Stepanoczku! Stepanoczku!“
Kryczała, rydała:
 „Stepanoczku, moje serce!
 De-ż se ty baryw sia?
 Tatu! Tatu! idit’ siudy,

 Idit’, podywit’, sia!“
 Pryjszow staryj, rozhladaje,
 I swoho Stepana
 Ne piznaje: take z joho
 Zrobyły kajdany!
 — „Synu ty mij beztałannyj!
 Moja ty dytyno!
 De ty w świti pohybajesz?
 Synu mij jedynyj.“
 Płacze staryj ta rydaje,
 J Stepan slipyj płacze,
 Newydiuszczymy oczyma
 Mow sonce pobaczyw.
 I berut’ joho pid ruku
 I wedut’ u chatu,
 I wytaje Jarynoczka
 Mow ridnoho brata;
 I hołowu jomu zmyła
 I nohy umyła,
 I w soroczci tonkij, biłij
 Za stił posadyła;
 Hoduwała, napuwała,
 Położyła spaty
 U kimnati, — i tycheńko
 Wyjszła z bat’kom z chaty.
 Czerez tyżdeń bez starostiw
 Za Stepana swata
 Staryj swoju Jarynoczku, —
 I Jaryna w chati...
 — „Ni, ne treba, mij tatoczku,
 Ne treba Jaryno!“
 Stepan każe: „Ja zahynuw.
 Na wiky zahynuw!

 Za-szczo ż swoji mołodiji
 Ty lita pohubysz
 Za kalikoju, Jaryno?...
 Naśmijut’ sia lude,
 I Boh światyj pokaraje,
 I prożene dolu
 Z siji chaty wesełoji
 Na czużeje połe.
 Ni, Jaryno! Boh ne kyne
 I znajde drużynu;
 A ja pidu w Zaporożża:
 Tam ja ne zahynu, —
 Nahodujut’.“
 — „Ni Stepane,
 Moja ty dytyno!
 I Hospod’ tebe pokyne,
 Jak ty nas pokynesz.
 Ostawaj sia, Stepanoczku!
 Koły ne chocz bratyś,
 To tak budesz: ja — sestroju,
 A ty budesz bratom,
 I dit’my jomu oboje,
 Bat’kowi staromu.
 Ne jdy od nas znowu!
 Ne pokynesz?...“ — „Ni, Jaryno!“
 I Stepan ostaw sia.
 Zradiw staryj mow małeńkyj
 Aż za kobzu wziaw sia;
 Chotiw wszwaryt’ metełyciu
 Z usijeji syły,
 Ta ne wszkwaryw...
 Pid chatoju
 Usi troje siły.

 „Rozkaży ż ty nam, Stepane,
 Pro swoju nedolu;
 Bo j ja taky hulaw kołyś
 W-turećkij newoli.“
 — „Otoż mene, wże slipoho,
 Na świt wypuskały
 Z towarystwom. Towarystwo
 Na Sicz prjamuwało
 I mene wziało z soboju,
 I czerez Bałkany
 Prostały my w Ukrajinu
 Wolnymy nohamy.
 A na tychomu Dunaju
 Nas perebihajut’ Siczowyky-Zaporożci
 I w Sicz zawertajut’...
 I rozkazujut’ i płaczut’,
 Jak Sicz rujnuwały,
 Jak Moskali sribło-złoto
 I świeczy zabrały
 U Pokrowy; jak kozaky
 W-noczi utikały,
 I na tychomu Dunaju
 Nowym Koszem stały;
 Jak carycia po Kyjewu
 Z Neczosom chodyła,
 I meżyhorśkoho Spasa
 W noczi zapałyła,
 I po Dnipru u zołotij
 Galeri hulała,
 Na pożar toj pohladała,
 Nyszkom uśmichałaś;
 I jak stepy zaporożśki
 Tohdi podiłyły,

 I panam na Ukrajini
 Lud zakripostyły...
 Jak Kyryło z starszynamy
 Pudrom obsypałyś
 I w caryci, mow sobaky,
 Patynky łyzały.
 Ottak, tatu! Ja szczasływyj,
 Szczo oczej ne maju,
 Szczo niczoho toho w świti
 Ne baczu j ne znaju...
 Lachy buły, use wziały,
 Krow powypywały,
 A Moskali i świt bożyj
 W puta zakuwały.
 „Ottake-to! Tiażko, tatu,
 Iz naszoji chaty
 Do Turczyna pohanoho
 W susidy prochatyś!
 Teper, każut’, w Słobodzieji
 Ostanky zbyraje
 Hołowałyj, ta na Kubań
 Chłopciw pidmowlaje..
 Nechaj jomu Boh pomoże!
 A szczo z toho bude —
 Swiatyj znaje! Poczujemo.
 Szczo roskażut’ lude.“
 Ottak wony szczo deń bożyj
 U dwoch rozmowlały
 Do piwnoczy, a Jaryna
 Hospodarjuwała,
 Ta światych ottych błahała...
 Takyż ubłahała:
 Na wsejidnij u nedilu

 Wona sparuwałaś
 Z slipym swojim...
 Takeje-to
 Skojiłoś na świti,
 Moji lubi diwczatoczka,
 Rożewiji kwity!
 Takeje-to! Odrużułyś
 Moji mołodiji.
 Może wono j ne do ładu,
 Ta szczo maju dijat’,
 Koły take spodijałoś?
 Rik uże mynaje,
 Uże j druhyj. Z drużynoju
 Jaryna hulaje
 Po sadoczku. Staryj bat’ko
 Sydyt’ koło chaty,
 Ta wczyt’ wnuka puzanczyka
 Czołom oddawaty...


Epilog.


 Otse i wsia moja duma...
 Ne zdywujte, lude!
 Te, szczo buło, mynuło sia
 I znowu ne bude.
 Mynuły sia moji slozy,
 Ne rwet’ sia, ne płacze
 Potoczene stare serce,
 I oczy ne baczat’
 Ni tychoji chatynoczky
 W zabutomu kraju,
 Ni tychoji dołynoczky,

 Ni temnoho haju;
 Ni diwczyny mołodoji
 J małoji dytyny
 Ja ne baczu szczasływoji:
 Wse płacze, wse hyne!
 I rad by ja schowaty sia,
 Ałe de? — ne znaju.
 Skriź neprawda, de ne hlanu,
 Skriź Hospoda łajut’.
 Serce wjane, zasychaje,
 Zamerzajut’ slozy...
 I wtomywś ja, odynokyj,
 Na samij dorozi.
 Ottake-to! Ne zdywujte,
 Szczo woronom krjaczu:
 Chmara sonce zastupyła,
 Ja świta ne baczu.
 Łedwe-łedwe o piwnoczi
 Sercem prozyraju,
 I nemoszсznu moju dumu
 Na świt posyłaju,
 Sciluszczoji j żywuszczoji
 Wody poszukaty:
 Jak inkoły, to j prynese
 I pokropyt’ w chati,
 I zaśwityt’ ohoń czystyj,
 I sumno i tycho
 Roskazuje pro wesilla,
 Zwertaje na łycho...
 Teper meni pro slipoho
 Syrotu kinczaje,
 Ałe jak dowesty kraju,
 I sama ne znaje:

 Bo ne buło toho dywa
 Może spokon-wiku,
 Szczob szczasływa buła żinka
 Z slipym czołowikom.
 Otże stałoś take dywo!
 Hod, druhyj mynaje,
 Jak pobrałyś; a dywit’ sia —
 W kupoczci hulajut’
 Po sadoczku. Stary bat’ko
 Sydyt’ koło chaty
 Ta wczyt’ wnuka małeńkoho
 Czołom oddawaty.


  1. Nimfa Egeryja mała dobri rady dawaty rymśkomu korołewy Numi, osobływo w sprawach religijnoho ustroju derżawy.
  2. smert’
  3. W bursi uczat’sia łysze mertwoji nauky („myslite“ nazywaje sia w cerkownij mowi bukwa „m“) a w świti nauczysz sia praktycznoho rozumu.


Суспільне надбання

Ця робота перебуває у суспільному надбанні у Сполучених Штатах та Україні.


  • Робота перебуває у суспільному надбанні у Сполучених Штатах, тому що вона опублікована до 1 січня 1924 року.
  • Термін дії авторських прав на цей твір в Україні закінчився до 1 січня 2001 року, коли почала діяти нова редакція закону України про авторські й суміжні права, що збільшила термін дії копірайту з 50 до 70 років.
  • Автор помер у 1931 році, тому ця робота є у суспільному надбанні у тих країнах, де авторське право діє на протязі життя автора плюс 80 років чи менше. Ця робота може бути у суспільному надбанні також у країнах з довшим терміном дії авторського права, якщо вони застосовують правило коротшого терміну для іноземних робіт.